Ψωμί (107)

• Άμα βρεις φαΐ, φάε. Αν βρεις ξύλο φύγε.
• Άνθρωπος που δεν πεινάει, τι θα πει ψωμί δεν ξέρει.
• Από πολλούς φούρνους έφαγε ψωμί.
• Άπραγος στο ζύμωμα, στραβά κουλούρια πλάθει. (αρχάριος).
• Αυτή η δουλειά έχει πολύ ψωμί: η δουλειά αυτή είναι σίγουρη ή αποφέρει μεγάλα κέρδη.
• Αυτό είναι ψωμοτύρι για μένα (Εύκολη δουλειά).
• Βγάζει από κρύο φούρνο ζεστό ψωμί. (ικανός).
• Βγάζω το ψωμί μου: κερδίζω τα απαραίτητα.
• Βρε τον ψωμοπάτη!
• (Ορίζει τον άπιστο φίλο που περιφρονημένος από τους ανθρώπους και καταραμένος από το Θεό που αθέτησε τον όρκο του.).
• Γερόντων έπαρε βουλή κι ανθρώπων μαθημένων οπού’ χουνε πολύ ψωμί κι αλάτι φαγωμένο.
• Γέρος είσαι, δε φελάς, τα ψωμιά μας μόν’ χαλάς.
• Για ένα κομμάτι ψωμί, ξεπουλά κανείς την περιουσία του.
• Για ένα κομμάτι ψωμί το αγόρασα.
• Για να ζυμώσεις το πρωί, αποβραδίς κοσκίνισε. (προετοιμασία).
• Για να μη φάει ο γάτος το ψωμί, τρώει ο ποντικός τα ρούχα.
• Γλυκό ψωμί δεν έφαγαν.
• Δεν είδε εκκλησιά είδε φούρνο και προσκύνησε.
• Δεν έχει ψωμί να φάει, (αν είναι κάποιος φτωχός).
• Δουλεύει για το ψωμί του: δουλεύει για τα αναγκαία της ζωής.
• Δώσαν ψωμί στον εργάτη κι αυτός ζήτησε και αλάτι.
• Δώσε μου το ψωμάκι σου να σού δώσω λιγουλάκι.
• Δώσε στη γυναίκα ψίχουλα να πάρεις καρβέλια, δώσε καρβέλια και δε θα πάρεις τίποτα.
• Εγώ ψοφώ για το ψωμί κι ο άντρας μου δανείζει.
• Είπε το ψωμί ψωμάκι.
• Εκεί που ’ναι τα δόντια λείπουν τα παξιμάδια. (Όσοι μπορούν να απολαύσουν κάτι, το στερούνται).
• Εκεί που ψήνει ο ήλιος το ψωμί.
• Εμείς ψωμί δεν είχαμε, λουκούμια εγυρέψαμε.
• Εμείς ψωμί δεν έχουμε κι η γάτα πίτα σέρνει.
• Εμείς ψωμί δεν έχουμε…Τον ξένο τι τον θέμε;
• Εννιά νομάτοι, εννιά ψωμιά κι εγώ ο έρμος ένα…(αδικία).
• Εφάγαμε ψωμί κι αλάτι.
• Έφαγα ψωμί στο σπίτι σου.
• Η βιάση ψήνει το ψωμί, μα δεν το καλοψήνει.: ακόμα κι αν κάνεις κάτι με βιασύνη, πιθανόν να έχεις κάνει λάθος.
• Η έλλειψή του είναι ταυτόσημη με την πείνα.
• Θα φάει πολλά ψωμιά ακόμη: θα γνωρίσει ή θα βιώσει πολλά.
• Θα φάμε αέρα κοπανιστό. (τίποτα).
• Θέλει βρεγμένα τα παξιμάδια (για απαιτητικούς τεμπέληδες).
• Θέλεις αλεύρι να βγάλεις καρβέλι.
• Κάλλιο να φάει κανείς ένα μαγκάλι κάρβουνα παρά του κλαψιάρη το ψωμί.
• Κάλλιο ξερό ψωμί με ησυχία παρά τραπέζι με μελαγχολία.
• Κάλλιο ξερό ψωμί μ' ειρήνια παρά ψάρια με τη γκρίνια.
• Κάλλιο το σημερινό ψωμί παρά την αυριανή πίτα.
• Κάποιος φούρνος γκρεμίστηκε…(ξαφνικό- απρόοπτο).
• Κρύο νερό, ζεστό ψωμί και οι δυο κακοί γιατροί.
• Λεφτά αγοράζουνε ψωμί, μα όχι ευγνωμοσύνη.
• Λίγα είναι τα ψωμιά του ή έφαγε τα ψωμιά του: δεν θα ζήσει για πολύ ακόμη.
• Λίγα τα ψωμιά του, λίγα τα καρβέλια του, (για κάποιον που βρίσκεται σε κίνδυνο θανάτου).
• Μα το ψωμί που τρώω (Ο καθημερινός άνθρωπος το σέβεται και ορκίζεται σ' αυτό).
• Με το ψωμί όλες οι πίκρες είναι γλυκιές.
• Μήδε ωμός τρώγεσαι, μήδε ψημένος…(δύστροπος).
• Μην τάξεις τ’ άξιου κερί και του μικρού κουλούρι.
• Μου ’ταξε φούρνους με καρβέλια.
• Μπουκιά και συχώριο…(Όμορφη κοπέλα –κάτι καλό).
• Να τιμάς το ψωμί που τρως" (ευχή γονέων στα παιδιά τους).
• Νηστεύει ο δούλος του Θεού γιατί ψωμί δεν έχει.
• Ξένο ψωμί δικά του δόντια.
• Ξένο ψωμί και δικό σου μαχαίρι.
• Ξένο ψωμί ήταν που έτρωγε, δικό του το μαχαίρι.
• Ξένο ψωμί τρώει και τα δόντια του λυπάται.
• Όλα είναι υφάδια της κοιλιάς μα το ψωμί στημόνι. (βασικό- απαραίτητο).
• Ο λόγος σου με χόρτασε, και το ψωμί σου φα’ το.
• Ο νηστικός καρβέλια ονειρεύεται (γι' αυτούς που προσδοκούν υπερβολικά πράγματα).
• Ο πεινασμένος καρβέλια ονειρεύεται.
• Όποιος βαριέται να ζυμώσει πέντε μέρες κοσκινάει.
• Όποιος έχει νου και γνώση, πριν πεινάσει θα ζυμώσει.
• Όποιος σού δείξει πέτρα, δείξε του ψωμί.
• Όποιος χορταίνει ύπνο δε χορταίνει ψωμί.
• Όπου σου λεν να φας, φάε κι όπου δέρνουν φύγε…
• Όταν έχεις ψωμί είσαι έξυπνος. (πλούσιος- με δουλειά…)
• Όταν κοιμάται ο γιόκας μου ψωμί δε μας γυρεύει.
• Όταν πεινάει ο εχθρός σου δώσ' του να φάει ψωμί και πάλι όταν διψάσει δώσ' του νερό να πιει, γιατί έτσι πάνω στο κεφάλι του αναμμένα κάρβουνα μαζεύεις, και θα σε ανταμείψει ο Κύριος (Καινή Διαθήκη 25:21).
• Όταν φαγωθεί το ψωμί καληνύχτα της συντροφιάς.
• Ο χορτάτος λέει ψωμί κι ο νηστικός ψωμάκι.
• Πάμε να φάμε ψωμί…(να γευματίσουμε).
• Πάτησε το ψωμί που έφαγε…(τον όρκο).
• Πιο πολύ ψωμί τρώγεται με μέλι παρά με ξίδι.
• Πρέπει να φας πολλά καρβέλια ακόμα (για κάποιον που αποτυγχάνει σε κάτι που δοκίμασε πάνω από τις δυνάμεις του).
• Σίγουρο ψωμί σε τρύπιο σακούλι.
• Στείλε στους γύφτους να βρεις προζύμι.
• Στο σπίτι πού δεν υπάρχει ψωμί όλοι μουρμουρίζουν.
• Στου σκύλου το προσκέφαλο ψωμί δεν ξημερώνει.
• Τάζει φούρνους με καρβέλια και λαγούς με πετραχήλια.
• Της γειτόνισσας το ψωμί είναι γλυκό.
• Της προκομμένης το ψωμί γρήγορα ανεβαίνει.
• Το έδωσε για ένα κομμάτι ψωμί: το έδωσε πολύ φτηνά, με μικρό αντάλλαγμα.
• Το ζυμάρι όσο το ζυμώνεις φουσκώνει. (εκπαίδευση).
• Τον ύπνο μην το αγαπάς αν θες να μη φτωχύνεις, κράτα ανοιχτά τα μάτια σου και θα χορτάσεις ψωμί.
• Το ξένο ψωμί είναι όλο λύσσα.
• Το ξένο ψωμί έχει πιο νοστιμάδα.
• Το ψωμί γερό και το σκυλί χορτάτο.
• Το ψωμί είναι ο ίδιος ο Χριστός.
• Το ψωμί κάνει τα δάκρυα, το ψωμί τα σταματά.
• Το ψωμί ορίζει την σφυρηλατημένη φιλία.
• Το ψωμί τα δάκρυα δένει, το ψωμί τα σταματάει.
• Φάγανε ψωμί και αλάτι, (είναι η φράση που χαρακτηρίζει μία πολύχρονη και σταθερή φιλία).
• Φουρνίζει κεραμίδια και ξεφουρνίζει ψωμιά.
• Χίλια μαντήλια και να ’χεις, χίλια πρόσωπα δεν τρέφεις.
• Χοντρή μπουκιά μη φας και χοντρό λόγο μη πεις.
• Χωρίς δουλειά ψωμί δεν έχει.
• Χωρίς προζύμι ψωμί δε γίνεται. (προετοιμασία- οικονομίες).
• Χωρίς ψωμί κανένας νόμος δεν μπορεί να κρατηθεί στα πόδια του.
• Ψωμί δεν έχουμε, ραπανάκια για την όρεξη: δεν έχουμε τα βασικά και ζητάμε τα επιπλέον.
• Ψωμί δεν είχαμε, τυρί μας ήρθε.
• Ψωμί μη λείψει σπίτι μας και φούρνος να μη καπνίσει.
• Ψωμί στο μοναστήρι και καλογέροι χίλιοι.
• Ψωμοζήτης είναι κάποιος που ζητιανεύει.
• Ψωμοτύρι και γλυκιά ζωή.